نیاز سرمایی در درختان میوه

نیاز سرمایی در درختان میوه

محمد جمالیزاده

Email: mojamalizadeh@yahoo.com

هشدار: هر گونه استفاده از این مطالب باید با ذکر منبع یا اجازه رسمی نویسنده باشد

همانطور که روزهای تابستان سپری می شود و پاییز و زمستان فرا می رسند بمرور روزها کوتاه تر و سردتر می شوند و دوره رکود و استاپ رشدی درختان آغاز میشود. برگها شروع به ریزش می کنند، کاهش دما آغاز می شود و دوره فریزینگ یا یخبندان آغاز می شود!! درختان میوه منجمله پسته برای رشد زایشی و رویشی نرمال خود در سال بعد نیاز به سرما بینی در فصل زمستان دارند!! زمستانهای گرم و ملایم اصلا بنفع درختان میوه نیست!! به مینیمم ساعات سرمایی در دماهای مشخص (نه هر دمایی) برای رشد نرمال درخت در سال آینده نیاز سرمایی یا chilling requirement گفته می شود! علاوه بر تامین نیاز سرمایی برای محصولدهی خوب درختان پسته عوامل دیگری هم لازم هستند از جمله تغذیه مناسب، آبیاری، گرده افشانی و..... نیاز سرمایی برای درختان مختلف و حتی واریته های مختلف بسیار متفاوت است. نیاز سرمایی یا chilling requirement برای درخت سیب اساسا با نیاز سرمایی در درختان پسته فرق می کند یا مثلا در واریته های مختلف پسته نیاز سرمایی متفاوت است!! مثلا درختان اکبری با بالای 1000 ساعت نیاز سرمایی و واریته های دیگر پسته 700-800 و.... متفاوت هستند. واریته های با محصول خوب واریته هایی هستند که با توجه خصوصیات  climate منطقه از نظر نیاز سرمایی کاشت شده باشند. Climate نیشابور با تربت حیدریه با انار رفسنجان و بیرجند و کاشان کاملا متفاوت است!! مثلا در مناطق گرمسیری که سرمای چندانی وجود ندارد بهتر است از واریته هایی استفاده شود که نیاز سرمایی کمتری دارند مثلا احمدآقایی!! اگر نیاز سرمایی در فصل زمستان بخوبی تامین نشود رشد زایشی (گلدهی و گرده افشانی و خوشه بندی و...) و رشد رویشی (آب نرمال شدن رشد برگها و جستها و شاخسارها و...) اتفاق خواهد افتد! اتفاقی که امسال در بسیاری از باغات پسته ایران افتاد و بنده مطلب کاملی قبلا در این مورد نوشته ام!! نیاز سرمایی حتی روی کمیت و کیفیت دانه ها و میوه های درختان هم اثرات سو بر جای خواهد گذاشت!! کیفیت نیاز سرمایی در درختان میوه اهمیت زیادی دارد. منظور از کیفیت این است که نیاز سرمایی از نظر بازه زمانی در موعد مناسب و بموقع تامین شود. تامین دورهنگام یا زودهنگام نیاز سرمایی هر دو اثرات سویی روی درختان بر جای می گذارد. تامین زود هنگام نیاز سرمایی موجب شروع رشد درختان در اواسط فصل زمستان می شود و برخورد درختان با یک سرمای دیرهنگام موجب آسیب جدی به جوانه های زایشی درختان خواهد شد!! گرم شدن درختان در زمستان امسال و بعدا بارش برف در اسفندماه لطمات و صدمات جدی را امسال به بسیاری از باغداران تحمیل نمود!!  نیاز سرمایی و برآورد آن رابطه مستقیمی با زادآوری دارد!! نیاز سرمایی پرفکت و کامل برابر خواهد بود با تولید گلهای بسیار فراوان در فصل بهار و سال On بسیار پررنگ تر خواهد بود و سال بعد سال Off اتفاق خواهد افتاد در حد فوق العاده!! بهر روی بسیاری از کشاورزان ترجیح می دهند که نیاز سرمایی آنچنان هم پرفکته پرفکت نباشد چون سال آینده درختان بعلت زاد آوری فوق العاده محصول چندانی نخواهند داشت!! ساعات سرما یا chill hours در نیاز سرمایی نقش اساسی دارد. روش های متنوعی برای برآورد نیاز سرمایی و محاسبه آن در درختان میوه مختلف وجود دارد و سرآمد محققین نیاز سرمایی در درختان میوه اسراییلیها هستند!!! Volcani Center -ARO - . ساده ترین روش تعیین ساعات نیاز سرمایی یا chill hours در درختان میوه عبارتست از محاسبه یا مجموع ساعات دمایی زیر 45 درجه فارنهایت (F) در طول دوره خواب درختان یا dormant period. از autumn leaf fall تا spring bud break!! بارها تاکید شده که درختانی که کاشته می شود باید بر اساس اقلیم منطقه تکثیر شود!! یکی از دلایل مهم در نظر گرفتن اقلیم در کاشت و توسعه درختان میوه در یک منطقه ملحوظ کردن نیاز سرمایی است!! یکی از اشتباهات مهم در مورد نیاز سرمایی این است که نیاز سرمایی را با یخبندان و سرمای شدید در فصل زمستان برابر شمرده می شود که ابدا صحیح نیست. در مورد درختانی مانند بادام almonds  و پسته pistachios دماهای زیر صفر درجه یا freezing در تامین نیاز سرمایی هیچ جایگاهی ندارند!! در پسته ایران ما یک مدل تامین نیاز بومی نداریم و مدلهایی که اکنون در دسترس است فقط جایگزینی اعداد و ارقام است در مدلهای آمریکایی!! تازه اگر ارقام و اعداد و دیتاهای وطنی صحیح باشند و دماهای سازمان هواشناسی ایران از دقت بالایی برخوردار باشند!! کلا پسته کاری ایران بر اساس مشیت الهی می چرخد تا دخالت علم و تحقق در آن!! اقلیم مناطق مختلف پسته کاری ایران بسیار متنوع است و باید برای هر منطقه یک مدل مخصوص نیاز سرمایی تعریف شود!! پراکندگی اقلیم پسته کاری در ایران محاسبه صحیح نیاز سرمایی را با مشکل مواجه می کند!! محاسبه نیاز سرمایی و پارامترهای آن و دقتی که باید در کار ملحوظ شود اهمیت زیادی دارد و حتی امریکاییها هم گاها در تعیین دقیق نیاز سرمایی با مشکل مواجه هستند!! بررسی واریته ها در یک محصول مهمی مانند پسته بسیار مهم است و باید خصوصیات دقیق واریته ها در دسترس باشد و هر سال آپ تو دیت شود!! زمانی که کشاورز بخواهد برای انتخاب واریته در منطقه x اقدام کند بهترین واریته به کشاورز معرفی شود و کشاورز نباید 10 سال و گاها بیشتر با استفاده از روش آزمون و خطا بتواند به واریته مناسب در منطقه خود برسد تازه اگر آبی موجود باشد برای کاشت و توسعه و باغریزی!! در نواحی سردسیر هم باید واریته هایی کشت شوند که مناسب با نیاز سرمایی و شرایط منطقه ای مورد نظر باشد!! توجه به پایه ها و واریته های بومی در هر منطقه برای موفقیت پسته کاران نقش مهمی دارد و توصیه اکید به کشاورزان این است که تا میتوانند از پیوندهای بومی استفاده کنند این مساله در مورد تامین مناسب نیاز سرمایی بر اساس اقلیم منطقه هم اهمیت زیادی دارد!!

  
نویسنده : محمد جمالیزاده تاج آبادی ; ساعت ۸:۱۱ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٤/٤/٥
تگ ها :

دریافت کد وضعيت آب و هوا


  FEED