Estenoborus perrisi آفت خطرناک شیوع یافته در باغات پسته

Estenoborus perrisi آفت خطرناک شیوع یافته در باغات پسته

محمد جمالیزاده

Email: mojamalizadeh@yahoo.com

هشدار: هر گونه استفاده از این مطالب باید با ذکر منبع یا اجازه رسمی نویسنده باشد

سوسک پوست خوار پسته با نام علمی Estenoborus perrisi آفتی شناخته شده از سالهای بسیار قبل بوده است و در تمامی مناطق پسته خیز ایران شیوع داشته است. آفت اولین بار  توسط مرحوم دکتر دواچی گزارش شد -سال 1337! خسارت آفت بصورت تغذیه از پوست و ناحیه زیرین پوست و کامبیوم چوب درختان پسته است و به همین دلیل سوسک پوستخوار پسته نامگذاری شد!! آفت دراکثرمناطق پسته کاری کشور به خصوص در کرمان و یزد و اصفهان و خراسان وقزوین و فارس دیده شده است. لاروهای آفت در زیر پوست از ناحیه کامبیوم تغذیه کرده و با ایجاد دالانهایی در جهات مختلف باعث قطع آوندها و سرانجام مرگ درخت میشوند. حشره کامل سوسک ریزسیاه رنگی به طول 2میلیمتراست. بالپوشها و پاها و قسمت قدامی سینه اول قرمز است. شاخک و پنجه پا ها زرد است. سر مدور و عریض است. قاعده بالپوشها برجسته وروی آن بطور واضح دندانه دار است. روی بالپوشها نقاط کم عمقی وجود دارد که تشکیل شیارهای غیر واضحی را می دهند. روی بالپوشها فلسهای قهوه ای رنگی وجود دارند. حشره زمستان رابه صورت حشره کامل یا لارو زیر پوست درخت به سر میبرد. حشره کامل در زمستان فعالیتی نداشته و داخل دالانهای تغذیه ای بسر میبرد. دراوایل بهار این حشرات با گرم شدن هوا خارج می شوند. آنگاه حشره برای ورود به زیر پوست به وسیله قطعات دهان خود سوراخی به قطر یک میلیمتر ایجاد کرده سپس وارد می شوند. ابتدا در محل ورود یک حفره بنام اتاقک جفتگیری ایجاد کرده که اغلب 4 حشره باهم دراین حفره فعالیت می کنند. بعد از جفتگیری حشره ماده درقسمت چوبی  دالانهایی عمود بر محور ساقه که حدود یک میلیمتر قطر دارد بنام دالان تخم ایجاد می کند. حشره ماده تخم های خود را در دو طرف این کانال قرار می دهد. لاروهای جوان که از تفریخ تخمها به وجود می آیند شروع به فعالیت نموده و دالانهایی تقریبا در جهت عمود بردالان تخم حفر می نمایند. قطر دالان لاروی متناسب بارشد لارو قطورتر می شود تا اینکه لارو در سنین آخر در انتهای دالان درحفره ای بنام حفره شفیرگی تبدیل به شفیره می شود. دوره نشو و نمای حشره یک ماه طول می کشد -درقزوین این حشره 3نسل درسال دارد-. متاسفانه آفت سوسک پوستخوار پسته از یک آفت ثانویه کم اهمیت در مناطق پسته کاری به یک آفت اولیه و بسیار خطرناک تبدیل شده است و گاها از امروز تا فردا شاخه های بسیاری را در باغات پسته می خشکاند!! بسیاری از خشکیدن ها به سیاه شدگی ناشی از پسیلومایسز نسبت داده می شود ولی باید دقت کرد سیاه شدگی پسیلومایسزی گاها برای خشکاندن شاخه به چندین سال زمان نیاز دارد اما سرشاخه ای که درگیر سوسکها و سیاه شدگی باشد بسرعت در عرض چندین روز خواهد خشکید. درختان مسن بالای 20 سال بخصوص واریته های فندقی و کله قوچی که کمی ضعیف هم شده باشند بشدت در معرض خطر هستند!! گاها از نزدیک طوقه و زیر پوست درختان مسن آفت آوندها را قطع کرده و موجب خشکیدگی  درختان می شود!! فاجعه بزرگی در حال وقوع است و می رود که سوسک پوستخوار درختان را بخشکاند حتی درختان سالم و بدون عیب!! دولتی ها هم قبول نمی کنند که آفت خسارتزا شده است چون حجم خسارت بسیار بالاست چون مطمنا زیر سوال خواهند رفت!! مناطق بسیاری از قسمتهای شمالی استان تا اطراف کرمان بشدت درگیر آفت هستند و بزودی آفت کلک درختان را خواهد کند!! همیشه مطالبی که در کتب آورده شده اند قانون و وحی منزل نیستند و هستند افرادی که حتی قانون های متقن فیزیک اینیشتن و نیوتن را به چالش کشیده اند و حتی ثابت کرده اند برخی قوانین ممکن است صحیح نباشند و حتی در طول گذر زمان تغییر یابند اما انگار بسیاری از کارشناسان و دست اندرکاران از روی کتب قدیمی و مقالات عهد یونان باستان!! دریافته اند که سوسک پوستخوار آفتی ثانویه است و امکان خسارت آن در باغات خوب و درختان سالم وجود ندارد!! آقای دکتر بهداد در کتاب آفات گیاهی ایران که سالهای دهه 30 و 40 نوشته که سوسک پوستخوار ثانویه است پس تا قیام قیامت این مطلب سازگار است و درست است!! کدام عقل سلیمی می تواند باور کند این مطلب را!! با ورود سم مونتو که پسیل پسته را بخوبی کنترل کرده است آفاتی سربرآورده اند که بارها خطرناکتر از شیره خشک هستند. شیره خشک شاخه های درختان را خشک نمی کرد و فقط پتکها فرو می ریخت و پسته پوک می شد!! اما با ورود سم مونتو و کاهش تعداد سم پاشی ها در باغات پسته، آفات بسیار بیشتر و خطرناکتری در راهند. از ابتدای ورود سم مونتو به باغات پسته بنده مخالف این سم بوده ام و هستم و دلایل خاص خودم را دارم!! مونتو یک مشکل را حل کرده و چندین مشکل را بوجود آورده است!! تقریبا فاتحه پسته کاری در استان کرمان خوانده شده است و سطح زیر کشت در چند سال آینده به نصف کاهش خواهد یافت!! اول نبودن آب و ثانیا ضعف درختان در اثر هجوم آفاتی مانند سوسک پوستخوار!! کاهش تعداد سم پاشی مسلما از نظر زیست محیطی بسیار قابل قبول است و موجب کاهش صدمات و آلودگی های زیست محیطی خواهد شد!! اما کاهش آلودگی زیست محیطی به قیمت از بین رفتن درختان پسته!! آفت سوسک پوستخوار آفتی است که بیش از 99 درصد کشاورزان و کارشناسان از شیوع و خسارت آن آگاهی ندارند!! شدت فاجعه بسیار زیاد است و بنده حاضرم با هر مسولی در این مورد صحبت کنم و در هر منطقه ای که بخواهد به اثبات حرفم بپردازم اما مسولی است که گوش به حرف کند و حرف درست بزند و حرف درست بشنود!! مساله و بحث بنده این است که سوسک پوستخوار دیگر یک آفت ثانویه و کم اهمیت نیست که فقط در شاخه های خشک و باقیمانده در کف باغ وجود داشته باشد بلکه آفتی شده اولیه و حتی  درختان پیر و مسنی که دارای کنده و پوسته هستند و تغییر پیوند یافته اند را می خشکاند. علاوه بر تغذیه مستقیم از کامبیوم و پوست پسته سوسک پوستخوار به احتمال بسیار بالا توانایی تولید سم و یا ماده ای دیگر را دارد که روند خشک شدن درختان و سرشاخه ها را سرعت می بخشد!! مشکل بزرگ این است که تقریبا تمام مشکل سرخشکیدگی درختان پسته را به قارچ پسیلومایسز و بحثهای تعذیه ای نسبت می دهند که مضحک است!! بهر روی ممکن است برخی از مسولین قرار باشد در مورد فاجعه در حال وقوع پاسخگو باشند بخصوص در آینده!! به امید فردایی بهتر برای صنعت پسته ایران!!

  
نویسنده : محمد جمالیزاده تاج آبادی ; ساعت ٢:٥۸ ‎ق.ظ روز ۱۳٩٤/٥/۱٧
تگ ها :

دریافت کد وضعيت آب و هوا


  FEED