Diagnosis and Management of Alternaria

Diagnosis and Management of Alternaria

محمد جمالیزاده

Email: mojamalizadeh@yahoocom

هشدار: هر گونه استفاده از این مطالب باید با ذکر منبع یا اجازه رسمی نویسنده باشد

بیماری های برگی یا leaf diseases به آندسته از بیماریهای گیاهی گفته میشود که عامل ایجاد کننده بیماری (Pathogen) اعم از قارچ یا باکتری و یا..یجاد عارضه روی برگها می کنند و در نهایت موجب اضمحلال برگ و ریزش برگها میشوند. یکی از اعضای اصلی و ارکان بسیار مهم در هر گیاهی منجمله درختان میوه، برگها هستند. در واقع برگها کارخانجات تولید کننده مواد غذایی در گیاهان هستند!! صدمه به برگها یعنی لطمه جدی به درخت. در درختان پسته بیماری های برگی در اثر حمله قارچهای مختلف از جمله Septoria، Alternaria، Botryosphaeria و...ایجاد می شوند. بیماری برگی لکه موجی یا آلترناریا مهمترین بیماری برگی در درختان پسته است. در ایران Alternaria بیماری شایع و مهمی در اکثر نواحی نیست اما اخیرا مانند بیماری سپتوریوز Septoria leaf spot در بسیاری از برخی از نواحی پسته خیز ایران گزارش شده است. در سالهای با بارندگی های زیاد بهاره بدلیل ایجاد شرایط رطوبتی بالا و همچنین بارندگی های فصلی و مداوم می تواند موجب توسعه و تشدید بیماری شوند این مساله در اواسط تابستان بسیار محتمل تر است!!. هم بیماری آلترناریا و هم بیماری سپتوریوز از ایران و روی درختان پسته گزارش شده اند! در مورد آلترناریا تحقیقات آمریکاییها نشان داده که آبیاری غرقابی (ّFlood irrigation) در مقایسه در مقایسه با ّDrip irrigation بیماری برگی آلترناریا از شدت بیشتری برخوردار است و این یک مساله بدیهی است. آبیاری غرقابی بمراتب مقدار رطوبت موجود در اطراف برگها و کانوپی canopy درخت را افزایش خواهد داد و نتیجتا بیماری شدت خواهد یافت. همچنین در باغاتی که کشت متراکم دارند و تهویه لازم در میان درختان وجود ندارد بیماری شدت بیشتری دارد. در مورد علایم بیماری آلترناریا در پسته ابتدا روی برگها نقاط ریز سیاه یا قهوه ای رنگ ایجاد می شوند و بمرور این لکه ها توسعه می یابند و قسمت اعظم برگ را تخریب می کنند و موجب ریزش برگها می شوند!! لکه ها دارای دوایر متحدالمرکز هستند و حالت موجی!! بهمین علت به بیماری آلترناریا روی برگها بیماری لکه موجی می گویند!! علایم می تواند در صورت تشدید بیماری به میوه ها هم سرایت پیدا کند و موجب ایجاد لکه های سیاه و قهوه ای و نهایتا تخریب دانه ها در پسته شود. در مورد روش های مبارزه با بیماری دو روش اصلی وجود دارد اول روش مبارزه زراعی Cultural control و دوم روش شیمیایی یا Chemical control با استفاده از قارچکش ها!! اما بهترین روش استفاده از روش مبارزه تلفیقی یا Integrated disease control است. یعنی ترکیبی از روش کمیکال و کالتورال!! روش مبارزه زراعی در بیماری آلترناریا اساسا مبتنی بر کارها یا اعمالی است که موجب کاهش رطوبت نسبی در باغ شوند!! شامل تهویه مناسب، مدیریت آبیاری-مخصوصا در روش آبیاری غرقابی- رعایت بهداشت و جمع آوری برگها و بقایای آلوده و معدوم ساختن آنها!! معدوم کردن بقایای گیاهی آلوده موجب کاهش زادمایه اولیه بیماری یا Primary inoculum بیماری خواهد شد. آزمایشاتی که در باغات کالیفرنیا انجام شده نشان داده که استفاده از قارچکش ها در زمان مناسب (مرحله اولیه بروز و شیوع بیماری) بصوری معنی داری باعث کاهش مقدار بیماری شده اند و بیماری کاملا کنترل شده است!! چیزی که مسلم است این است که بیماری برگی آلترناریا Alternaria در آمریکا و باغات کالیفرنیا بسیار مهمتر از ایران است تا جایی که بروز resistance در برخی قارچ کش های مورد مصرف تایید شده است از جمله قارچکش های استروبینی مانند قارچکش azoxystrobin. مقاومت با ریزستانس بصورت تعریف ساده یعنی اینکه که در پی استفاده مداوم از یک کمیکال پروداکت مانند حشره کش یا قارچکش بمرور زمان تغییراتی در جهت سازگاری در موجود هدف یا آفت یا target ایجاد شود که دیگر قارچ کش یا حشره کش و ... کنترل کنندگی قبل را ندارد و یا بی اثر می شود روی target. از نظر پراکندگی بیماری در کالیفرنیا در برگهای آلوده در باغهای مختلف از نواحی مختلف اقلیم پسته کاری کالیفرنیا گزارش جمع آوری و شناسایی شده اند. بحث های مقاومت یا resistance در گیاهپزشکی (آفات و امرض و علفهای هرز) بحثهای مهم و جالبی هستند که ارتباط تنگاتنگی با فیزیولوژی تارگت یا آفت دارند! مثلا resistance یا مقاومت پسیل پسته یا شیره خشک نسبت به سم زولون یا فوزالون!! یا resistance قارچ Alternaria alternate در باغات پسته کالیفرنیا نسبت به قارچ کش های استروبینی مانند azoxystrobin. در برخی باغات کالیفرنیا بالای 90 درصد ایزوله های (Isolates) قارچی جدا شده  قارچ آلترناریا نسبت به قارچکش azoxystrobin مقاوم شده بودند!! علاوه بر مقاومت معمولی یا resistance در ایزوله های قارچی آلترناریا در مورد برخی قارچ کش ها مانند trifloxystrobin و pyraclostrobin هم کراس رزیستانس مشاهده شد. Cross resistance از نظر علم قارچ شناسی و سم شناسی زمانی ایجاد می شود که یک قارچ مثلا آلترناریا وقتی به یک قارچکش مشخص-در این مثال قارچ کش آزوکسی استروبین-مقاوم شد نسبت به قارچ کش های مشابه از همین گروه یا خانواده شیمیایی-قارچ کش های استروبینی دیگر-هم مقاوم شود!! مکانیزم بروز مقاومت در قارچها پیچیده و جالب است و نشان دهنده این است که قارچهای پاتوژن گیاهی هم مانند سایر موجودات زنده از یک هوش نامحسوس برخوردارند و این هوش نامحسوس می تواند موجب بلاک کردن عوامل مضر برای ادامه حیات قارچ شود-حتی قارچ کشهای پرقدرتی مانند قارچ کش های استروبینی!! مقاومت یا resistance در قارچ آلترناریا نسبت به سایر قارچکش های استروبینی هم سرایت کرده از جمله Pristine و pyraclostrobin!! مکانیسم ایجاد مقاومت در قارچ بر علیه قارچکش ها کمی پیچیده است و خوانندگان باید اطلاعات قبلی داشته باشند که از حوصله بحث خارج است اما اینکه چه تغییراتی در یک قارچ یا یک حشره و حتی در یک حیوان یا یک موجود زنده اتفاق می افتد که موجب بروز مقاومت می شود بسیار جالب است. در مورد استفاده بی رویه از آنتی بیوتیک ها بخصوص در ایران که از مسایل بروز و مورد نگرانی است همین بروز یا ایجاد resistance در میکروبهاست!! استفاده بی رویه و تجویزهای زیاد آنتی بیوتیکها توسط پزشکان موجب میشود که بسرعت مقاومت در عوامل بیماریزا یا میکروبها ایجاد شود و دیگر آنتی بیوتیکهای معمول پاسخگو نباشند!! و برای کشف و تولید یک آنتی بیوتیک جدید ممکن است سالهای سال زمان مورد نیاز باشد!!! بخصوص آزمایشهای بیواسی Bioasssay حداقل ده سال به بالا در مورد یک دارو مثل یک آنتی بیوتیک زمان میخواهد!!! البته در علوم گیاهپزشکی در مورد قارچها و حشرات و سایر موجودات مضر یا آفت آزمایشات بروز مقاومت و یا سایر آزمونها بخصوص زیست سنجی یا Bioasssay بمراتب با ریسک کمتری برخوردار است اما اساس آزمایش ها و متریال و متد تشابهات زیاد با علوم پزشکی دارند. در آزمایشات پزشکی معمولا از موشها یا rat برای بررسی استفاده می شود  و گاها از خرگوشها و در موراد پیشرفته تر انسانها!! یکی از راههای مدیریت یا منیجمنت resistance عدم استفاده مداوم و پیوسته از یک نوع سم یا قارچکش برای مبارزه با امراض یا بیماریهاست. اصل تناوب یا روتاسیون یا rotation یک اصل مهم در علم آسیب شناسی گیاهی یا plant pathology است. در مورد مبارزه شیمیایی با بیماری آلترناریا در باغات پسته سمپاشی با قارچکش ها در اوایل دوره رشدی درختان پسته در اوایل بهار یا هنگام تورم جوانه ها در پسته یا Blooming period نتیجه خاصی را بهمراه نخواهد داشت!! بهتر است سم پاشی یا قارچکش پاشی در اوایل تا اواسط فصل تابستان در ماههای تیر و مرداد ماه انجام شود. همانطور که اشاره شد پاشش قارچکش ها در اوایل و اواخر فصل تاثیر چندانی در کنترل بیماری آلترناریا نخواهد داشت.

  
نویسنده : محمد جمالیزاده تاج آبادی ; ساعت ٩:۱٥ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٤/٧/۱٧
تگ ها :

دریافت کد وضعيت آب و هوا


  FEED