مقاومت پایه های مختلف پسته نسبت به نماتدها

مقاومت پایه های مختلف پسته نسبت به نماتدها

محمد جمالیزاده

Email: mojamalizadeh@yahoo.com

هشدار: هر گونه استفاده از این مطالب باید با ذکر منبع یا اجازه رسمی نویسنده باشد

یکی از مسایل بزرگ صنعت پسته در دنیا و ایران بیماریهای نماتدی است. نماتدها کرمهای بسیار ریزی هستند که با حمله به ریشه درختان موجب آسیب به ریشه ها می شوند. از جمله روش های مهم مقابله با بیماری های نماتدی در درختان پسته استفاده از پایه های مقاوم است. متاسفانه اطلاعات در مورد پایه های مقاوم به نماتدها در پسته بسیار کم است. در طی تحقیقی که طی چند سال توسط آمریکاییها در مورد نماتدها انجام شد نشان داد که پایه P. atlantica نسبت به نماتدها مقاوم است. این پایه یکی از پایه های والد گیاه UCB1 است و بنظر می رسد ژنهای مقاومت از این پایه به پایه یو سی بی وان منتقل شده است. اما علت اینکه گاها مقاومت گیاه به نماتدها توسط نماتدها شکسته می شود می تواند علتهای مختلفی داشته باشد از جمله ترکیبات جمعیتی مختلف از نماتدها با ژنهای متفاوت، وجود برخی از ژنهای حساسیت در پایه های P. atlantica و نهایتا انتقال آن به پایه UCB1، بروز و ظهور بیوتیپ تا تیپ های جدید خسارتزا از نماتد مولد زخم P. vulnus و نماتد مولد غده Meloidogyne spp. اما روی هم رفته مقاومت پایه های آتلانتیکا و یو سی بی وان نسبت به نماتدها خوب ارزیابی می شود. بدست آوردن پایه یا بذری که بتواند بصورت صد در صد نسبت به نماتدها مقاوم باشد بصورت جدی در حال بررسی و تحقیق است. متاسفانه پایه اهلی Pistachia vera درای حساسیت زیادی به نماتدها است. در پسته دو نماتد مولد زخم Paratylenchus و نماتد مولد غده Meloidogyne مهمترین و خسارتزاترین گونه های نماتدی هستند. البته گونه های دیگری هم بعنوان عامل خسارت بخصوص از کالیفرنیا جداسازی شده اند منجمله Xiphinema americanum و حتی نماتد حلقه ای یا ring nematode. نماتدها در همه خاکها وجود دارند و جمعیت بالای آنهاست که ایجاد خسارت روی ریشه می کند و الا صرف جداسازی از خاک یا ریشه نمی تواند الزاما علامت بیماری را بروز دهد. مطالعات نشان داده حتی در مورد مقاومترین پایه های پسته منجمله یوسی بی وان ممکن است مقاومت توسط بیوتایپهای خاصی از نماتدها در هم بشکند این اتفاق در مورد نماتد مولد زخم  vulnus Paratylenchus افتاده است. حتی بحث مقاومت در نماتدها و ایجاد خسارت در پسته هم بستگی به فاکتورهای محیطی دارد و مطالعات نشان داده در بافتهای خاک شنی یا sandy نسبت به بافتهای خاک سندی لومی یا سنگین تر شدت خسارت بیشتر است حتی در مورد نماتد حلقه ای. نتیجتا بافت خاک هم می تواند در شکستن مقاومت تاثیر داشته باشد. واحد ارزشیابی نماتدها تعداد نماتدها در هر گرم از ریشه است. برخی از اعداد جالب و در خور توجه هستند بعنوان مثال در یک تحقیق مشخص شد که در برخی از تیمارهای UCB1 تعداد نماتدهای مولد غده و زخم در هر گرم ریشه صفر است! روی هم رفته نماتد مولد غده در ریشه یا Meloidogyne در مقایسه با نماتد مولد زخم یا Paratylenchus بسیار مخرب تر و خسارتزاتر است. در مورد پایه آمریکایی یا UCB1 اگرجه مطالعات نشان داده که نسبت به نماتدها دارای مقاومت بالایی است در مقایسه با سایر پایه ها بخصوص Vera اما اینکه بصورت صد در صد این پایه را نسبت به نماتدها مقاوم فرض کنیم اشتباه است چون مطالعات نشان داده حتما در توده های جمعیتی مختلف از نماتدها هستند نماتدهایی که بتوانند این مقاومت را بشکنند اما بطور قطع و یقین UCB1 از نظر مقاومت نسبت به سایر پایه ها در مورد نماتدها بسیار بالاتر است و قابل مقایسه با پایه اهلی نیست. کاشت پایه های حساس مخصوصا Vera به نماتدها در حاکهای شنی و آلوده یک اشتباه بزرگ است که متاسفانه بسیاری از کشاورزان مرتکب آن شده اند. در مورد نماتدهای خسارتزا در ایران مطالعات کمی وجود دارد ولی از نظر شدت خسارت نماتدها در درجه اول نماتد مولد غده است و در درجه دوم نماتد مولد زخم. در مورد نماتد مولد زخم اطلاعات ما در ایران بسیار کم است و تحقیقی تقریبا در مورد آن وجود ندارد!! گاها بسیاری از علایم ناشناخته و زردی ها را که منشا آلودگی به نماتد مولد زخم را دارند به کمبودها، خفگی ریشه و .... نسبت می دهند که اشتباه است. از نظر شدت خسارت هم استان خراسان هم آلوده ترین استان است بخصوص در مورد نماتد مولد غده هر چند نماتدهای پسته در بسیاری از مناطق پسته خیز ایران گزارش شده اند.  

  
نویسنده : محمد جمالیزاده تاج آبادی ; ساعت ۸:٢٥ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٥/٥/٩
تگ ها :

دریافت کد وضعيت آب و هوا


  FEED