استفاده از فرمون (Pheromones) برای مبارزه با پروانه چوبخوار پسته(Kermania pistac

 

 

 

 

استفاده از فرمون (Pheromones) برای مبارزه با پروانه چوبخوار پسته(Kermania pistaciella)

نوشته: مهندس محمد جمالیزاده- کارشناس ارشد بیماری شناسی گیاهی

عضو انجمن پسته ایران

Email: jmlzdh_mhmmd@yahoo.com

هشدار: هر گونه استفاده از این مطالب باید با ذکر منبع یا اجازه رسمی نویسنده یا باشد

فرمونها Pheromones دسته ای از مواد شیمیایی بسیار قوی هستند که توسط جنس ماده آفات بمنظور جذب حشرات نر بکار گرفته می شوند. ترشح این مواد توسط حشرات ماده باکره موجب جذب حشرات نر و نهایتا جفت گیری می شود. هر حشره فرمون مخصوص به خود را دارد و بسیاری از این فرمونها دارای فرمولهای مشخص شیمیایی هستند که خوشبختانه به صورت مصنوعی در مورد بسیاری از آفات فرمونها ساخته شده است. برخی فرمونها در حشرات اختصاصی هستند و فقط مخصوص یک گونه خاص حشره هستند ولی برخی از فرمونها کمتر اختصاصی هستند و این احتمال وجود دارد که بتواند چندین نوع مختلف را از یک جنس را به خود جذب کنند. به کپسولهایی که حاوی فرمون هستند و موجب جذب حشرات نر می شوند لور (lures) گفته می شود. لورها در بسیاری از موارد برای مونیتورینگ یا ردیابی آفات مختلف استفاده می شوند بدین معنی که مثلا در مورد آفت پروانه چوبخوار پسته یا کرمانیا تعداد حشرات نر در روزهای مشخصی از هر سال شمارش می شود و مناسبترین زمان برای مبارزه شیمیایی با آفت انتخاب می شود (شناسایی پیک جمعیتی آفت). استفاده از فرمون بیشتر بعنوان یک روش ردیابی آفات استفاده می شود و نمی توان مبارزه شیمیایی را به بهانه وجود تله های فرمونی حذف کرد. معمولا لور (lures) ها را جوری نصب می کنند که شعاع یا حریم پوششی مناسبی از فرمون در محیط ایجاد شود. نمی توان چندین لور یا تله را کنار هم قرار داد و همچنین نباید داخل یک تله بیشتر از یک عدد لور باشد. شکل و رنگ تله های فرمونی در مورد هر آفت فرق می کند. شکل و رنگ تله ها فرمونی را بر اساس نوع آفت طوری طراحی می کنند که بیشترین میزان جذب حشره نر را در پی داشته باشد. معمولا داخل  فضای تله های فرمونی را با چسب آغشته می کنند تا حشرات در داخل چسب گرفتار شوند و از بین بروند. معمولترین تله برای شکار حشرات نر تله دلتا Delta است که خوشبختانه برای پروانه چوبخوار پسته هم کاربرد گسترده ای پیدا کرده است. محل قرار دادن تله های فرمونی بسیار مهم است. تله ها باید در سایه درختان (Canopy) درختان پسته نصب شوند و در محل محدوده پروازی حشرات ماده (معمولا ارتفاع 1 متری از کف باغ). تکنولوژی تولید فرمونها پیچیده است و در اختیار همه کشورها نیست در تولید نوع با کیفیت لور (lures) از نانوتکنولوژی و بیوتکنولوژی به صورت توامان استفاده می شود. برای پروانه چوبخوار پسته که سالیانه خسارات هنگفتی به باغداران می زند دکتر داروغه سالیان زیادی از عمرشان را صرف بررسی و شناسایی و معرفی فرمونها و مبارزات فرمونی با آفات مختلف کرده اند و خوشبختانه برای پروانه چوبخوار پسته دو نوع کاربرد با استفاده از فرمون توسعه یافته است یک نوع همان گذاشتن لور داخل تله های آغشته به یک ماده چسبناک است و روش دوم استفاده از فرمون بصورت پمادی است بدین روش که فرمون با تراکم فوق العاده بالا به اضافه مقداری سم و یکسری مواد افزودنی دیگر را در داخل پمادهایی شبیه تیوب های خمیردندان قرار داده اند و کافی است که مقداری از این پماد را به شاخه های درختان ضماد کرد تا حشرات نر به آنها برخورد کنند و در اثر تماس با سم از بین بروند البته بنظر می رسد که کاربرد لور های داخل تله های چسبنده  بسیار بهتر از کاربرد به صورت پمادی باشد چون در روش لور داخل تله چسبنده، تعداد حشره ای که شکار یا ردیابی می شود قابل مشاهده است و همچنین با توجه به وجود جمعیت بسیار زیاد حشرات نر و برخورد دهها حشره نر در آن واحد به قطره حاوی سم و فرمون در روش استفاده پمادی درصد تاثیرگذاری سم یا کشندگی حشرات نر در این روش نسبت به روش لور داخل تله چسبنده کمتر است. سعی و تلاشی بسیار ستودنی و سترگ از طرف دکتر داروغه جهت شناسایی فرمول شیمیایی فرمون پروانه چوبخوار پسته یا کرمانیا صورت پذیرفته است و بنابر اطلاعات موثق ایشان علاوه بر تهیه فرمون برای آفت پروانه چوبخوار پسته در تدارک تهیه و توسعه مبارزه فرمونی برای سایر آفات پروانه ای پسته مانند پروانه پوستخوار (کراش) و ... هم هستند. محقیقین بیسواد مراکز تحقیقاتی کشاورزی و پسته کاری بجای حمایت و تشکر از دکتر داروغه طرح ایشان را رد می کنند و توجیهات فنی و علمی بسیار مضحکی در جهت رد فرضیه مبارزه فرمونی به خورد کشاورزان بیچاره می دهند از جمله مهمترین این توجیهات بالا رفتن جمعیت یا تعداد حشرات نر در باغاتی است که از تله فرمونی استفاده می کنند بعبارت دیگر می گویند استفاده از تله های فرمونی باعث می شود که آفت از باغات مجاور وارد باغی شود که در آن فرمون گذاشته باشند حال این سوال مطرح می شود که اگر به گفته ایندسته از افراد فرمون این قدرت را دارد که حشره را از باغ مجاور به باغ ما هدایت کند یا بیاورد اینقدر قدرت ندارد که بتواند آن را از محیط باغ ما به داخل تله چسبناک هدایت کند! ! تکنولوژی شناسایی و توسعه فرمونها تکنولوژی بسیار پیشرفته ای است و پایه نانوتکنولوژی دارد. اگر لورهای حاوی فرمونها را زیر میکروسکوپ قرار دهیم هزاران هزار سوراخ ریز در آنها وجود دارد و از هر سوراخ هم فرمونها به هوا متصاعد می شوند. قدرت ترشح هر لور فرمونی نسبت به حشره ماده پروانه چوبخوار پسته باکره حدود 1000 برابر برآورد می شود. محقیقین بیسواد مراکز تحقیقاتی خیلی شان نمی دانند نانوتکنولوژی چیست و کاربرد نانوتکنولوژی در مبارزه با آفات چگونه است؟ چه برسد به اینکه بتوانند فرمون تولید کنند. تولید فرمون در ایران و کاربردی کردن آنها و تولید فرمولاسیون مناسب برای هر آفت پروژه ای است که بنظرم تا حدود 30 سال دیگر بدست ایرانیان نمی افتد پس بهتر است قدر افراد دلسوز و فداکاری مانند آقای دکتر داروغه را فهمید. بنظر من ایشان خدمت بسیار بزرگی به جامعه کشاورزی و پسته کاری ایران کرده اند. افسوس که ایشان داخل کشور نیستند و حق هم دارند چون حمایتی از ایشان و طرح هایشان نشد. همانطور که قبلا اشاره شد با توجه به جمعیت فوق العاده بالای پروانه چوبخوار در پسته مبارزه فرمونی به صورت تنها چاره ساز نیست و باید از روش مبارزه فرمونی در پروژه ipm (مبارزه تلفیقی) در باغات پسته بهره جست و حداقل بهترین بازه زمانی را برای مبارزه شیمیایی با آفت پروانه چوبخوار را شناسایی کرد. به امید روزهایی بهتر برای صنعت پسته ایران.

  
نویسنده : محمد جمالیزاده تاج آبادی ; ساعت ٥:٠٠ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٠/۱۱/٢٠
تگ ها :

دریافت کد وضعيت آب و هوا


  FEED