گرده افشانی مصنوعی در باغات پسته

گرده افشانی مصنوعی در باغات پسته

نوشته: مهندس محمد جمالیزاده-کارشناس ارشد بیماری شناسی گیاهی

Email: jmlzdh_mhmmd@yahoo.com

هشدار: هر گونه استفاده از این مطالب باید با ذکر منبع یا اجازه رسمی نویسنده باشد

گیاه پسته گیاهی دو پایه یا dioecious است. گیاهان دو پایه گیاهانی هستند که گل های نر و ماده  روی دو پایه مختلف قرار دارند بعبارت ساده تر گلهای نر روی درختان نر و گلهای ماده روی درختان ماده قرار دارند. گرده افشانی عبارت است از عملیاتی که دانه های گرده روی گلهای ماده قرار یک گیاه قرار می گیرند و تلقیح گامت ماده توسط گامت نر موجب لقاح و نهایتا تولید میوه می شود. در گیاهان دوپایه مانند پسته عملیات گرده افشانی (pollination) در ایجاد محصول و تولید میوه بسیار مهم و حیاتی است. معمولا در درختان پسته درختان نر در بهار زودتر به ثمر می نشینند. مطالعات مشخص کرده که گلهای ماده در پسته به تدریج باز می شوند و بنابراین گلهای ماده ای که زودتر به ثمر می نشینند شانس بیشتری برای تلقیح با دانه های گرده دارند و متاسفانه در بسیاری از موارد یا صحیح تر بسیاری از گلهای ماده ای که دیرتر از همه باز می شوند شانس تلقیح پیدا نمی کنند چون در این بازه زمانی گرده ای در هوا وجود ندارد و درختان نر تولید گرده را متوقف کرده اند. علاوه بر عدم هماهنگی فعالیت درختان نر و ماده در پسته در بهار برای تلقیح و باروری معضل دیگر در پدیده گرده افشانی کم بودن درختان نر نسبت به درختان ماده است. البته در California توجه در خوری به تعداد درختان نر شده است و تعداد درختان نر در حد نرمال است. قرار گرفن درختان نر در بین درختان ماده در پسته از نظر مطلوب بودن گرده افشانی فرمول خاص خود را دارد که در کشورهای پیشرو از نظر صنعت پسته بویژه ایالات متحده بخوبی رعایت شده است. معمولا استاندارد تعداد درختان نر و ماده نسبت 1 به 8 تا 1 به 14 ارزیابی شده است که متاسفانه در پسته کاری های کرمان اصلا چنین نسبتی وجود ندارد و تعداد درختان نر بسیار کم گزارش شده است که علل مختلفی دارد. در ارتباط با مشکل اول یعنی عدم همزمانی فعالیت درختان نر و ماده و در نتیجه پایین آمدن راندمان تلقیح یا fertilization مطالعات و کوشش های زیادی بمنظور همزمان سازی یا بعبارت صحیح تر رفع محدودیت عدم همزمانی در دنیا انجام شده است که متاسفانه هیچ کدامشان در ایران (بزرگترین صادر کننده پسته در دنیا) صورت نپذیرفته! و این جای تاسف و شگفتی است. یکی از راههای جالب و مفید فایده استفاده از گرده افشانی مصنوعی در درختان پسته بوده است. گرده افشانی مصنوعی موجب افزایش باوری و تلقیح گلهای ماده در پسته می شود. استفاده از گرده افشانی مصنوعی در درختان پسته بخصوص در کشور ترکیه رواج پیدا کرده است. گرده افشانی مصنوعی موجب می شود تقریبا هیچ گل سالم ماده ای در باغ بدون تلقیح باقی نماند و این بسیار سودمند است. مطالعات نشان داده استفاده از گرده افشانی مصنوعی موجب افزایش تعداد خوشه ها، افزایش تعداد دانه در خوشه و کاهش پوکی در پسته می شود تحقیقات مشخص کرده که اساسا گرده افشانی پسته به کمک باد صورت می گیرد و  در بازه زمانی گلدهی هر باد بیشتر بوزد در نتیجه میزان تلقیح گلهای ماده در پسته بیشتر خواهد شد. گرده افشانی الکترواستاتیکی یکی از روشهایی است که جدیدا معرفی شده است و سابقه زیادی ندارد. استفاده از گرده افشانی الکترواستاتیکی (Electrostatic pollination) در  بسیاری از باغات میوه از جمله سیب، بادام، فندق، زیتون و اخیرا در باغات پسته California کارآیی خودش را نشان داده است. بصورت خلاصه دستگاه گرده افشانی الکترواستاتیکی دستگاهی است که دارای نازلهایی دارای بار الکتریکی است و دانه های گرده را در هنگام خروج از نازل باردار می کند و بار ایجاد شده از نظر الکتریکی با بار الکتریکی موجود در گلهای ماده کاملا متضاد است و بنابراین دانه گرده کاملا روی گلهای ماده قرار می گیرد و بنابراین 100 درصد تلقیح انجام می شود اگر مشکل دیگری وجود نداشته باشد. استفاده از گرده افشانی الکترواستاتیکی مورد اقبال باغدارای پسته در California قرار گرفته و سال به سال بر میزان استفاده از آن در باغات پسته افزوده می شود. نحوه گرده افشانی الکترواستاتیکی جالب است ابتدا دانه های گرده توسط دستگاه مخصوص یا بصورت دستی از روی گلهای ماده درختان پسته جمع آورری می شوند و طی یک پروسه نسبتا ساده می توان آنها را در محل مناسب قرار داد و هر زمان که لازم بود از آنها استفاده کرد. جمع آوری و نگهداری صحیح و استاندارد دانه های گرده را می تواند آنها را تا چندین سال قابل استفاده کند. قبل از استفاده گرده ها در گرده افشانی الکترواستاتیکی ابتدا گرده ها با یک آزمون مخصوص تست می شوند تا از قدرت باوری آنها اطمینان لازم فرآهم شود. قرار دادن دانه های گرده در داخل دستگاه و پاشش آنها توسط گرده پاش الکترواستاتیکی در زمان مناسب موجب تلقیح گلهای ماده خواهد شد. همانطور که قبلا اشاره شد گرده افشانی طبیعی درختان پسته توسط باد دارای محدودیت های مختلفی است که ممکن است گاها راندمان fertilization را پایین بیاورد. فاصله مناسب انتقال دانه های گرده از درختان نر به درختان ماده توسط باد حدودا 20 متر برآورد شده است که این فاصله در پسته کاری های استان کرمان یک رویاست و گاها فاصله درختان نر و ماده به صدها متر می رسد که نتیجتا گرده افشانی مناسبی صورت نمی گیرد. چنین پروژه هایی که باعث افزایش عملکرد تولید پسته می شوند باید مد نظر مسولین باشند. به امید روزهای بهتر برای صنعت پسته ایران.

  
نویسنده : محمد جمالیزاده تاج آبادی ; ساعت ٩:٢٦ ‎ق.ظ روز ۱۳٩٠/۱٢/۱۳
تگ ها :

دریافت کد وضعيت آب و هوا


  FEED