دلایل شیوع و موفقیت پروانه چوبخوار پسته (Kermania pistaciella) در باغات پسته ای

دلایل شیوع  و موفقیت پروانه چوبخوار پسته (Kermania pistaciella) در باغات پسته ایران-بخش دوم

نوشته: محمد جمالیزاده-کارشناسی ارشد بیماری شناسی گیاهی

عضو انجمن پسته ایران

Email: mojamalizadeh@yahoo.com

هشدار: هر گونه استفاده از این مطالب باید با ذکر منبع یا اجازه رسمی نویسنده باشد

بصورت خلاصه دلایل شیوع و گسترش پروانه چوبخوار در درختان پسته را می توان اینگونه برشمرد1-پنهان بودن آفت: متاسفانه آفت پروانه چوبخوار اثر ظاهری چندانی روی درختان ندارد و لارو یا کرم بصورت پنهان در داخل سرشاخه ها باقی می ماند و از مغز ساقه تغذیه می کند. فقط در هنگام پرشدن مغز و اواخر دوره برداشت خشکیدگی دانه ها در انتهای خوشه و ریختن آنها از علامت کرم چوبخوار پسته است و کرم سفید و فضولات آن در داخل ساز خوشه. پنهان بودن آفت موجب شده بسیاری از کشاورزان توجه چندانی به این آفت نداشته باشند! ظاهر شاخه ها و سرشاخه های آلوده در برخی از موارد بسیار سالم بنظر می رسد ولی هنگام شکستن سرشاخه ها اثرات آفت مشخص خواهند شد و فضولات سیاه رنگ داخل مغز سرشاخه نمایان می شوند. باید این نکته را یادآور شد که از ظاهر سرشاخه هایی که آلودگی فوق العاده بالا دارند می توان تا حد زیادی به وجود این آفت در داخل سرشاخه ها پی برد البته این کار تجربه می خواهد!! باید خاطرنشان کرد که سیاه شدگی مغز ساقه ممکن است حتی بعد از کنترل نسبی آفت در شاخه ها مسن تر باقی بماند ولی بمرور ترمیم خواهد شد! 2- مبارزه شیمیایی غیر اصولی: همانطور که اشاره شد بهترین راه مبارزه با آفت پروانه چوبخوار مبارزه تلفیقی با آفت است. اما در زمین هایی که آلودگی زیادی به آفت چوبخوار وجود دارد راه اصلی کنترل مبارزه شیمیایی با آفت است ولی متاسفانه از سمومی استفاده می شود که کارآیی چندانی ندارند. بعنوان مثال سم اتیون یک سم نامناسب و ناکارآمد در کنترل چوبخوار پسته است و کنترل چندانی در مورد مصرف سم اتیون روی پروانه چوبخوار ایجاد نمی شود. کلا سم اتیون سم خوبی برای کنترل آفات در درختان پسته نیست و کشاورزان از روی ناآگاهی و  بیشتر عاشق بوی تند و بد اتیون هستند و فکر می کنند اگر سمی بوی تندی داشته باشد خاصیت کنترل کنندگی آن نیز بیشتر است که چنین قانونی وجود ندارد!!  معرفی سم اتیون به کشاورزان پسته از روز اول کاری اشتباه و خطرناک بوده است و متاسفانه نمی توان براحتی این سم را از چرخه مصرف حذف کرد!! چون بوی تندی دارد!!! استفاده از روغن ولک بمنظور کنترل چوبخوار پسته نیز در پاره ای از موارد می توان کارساز و در برخی موارد هم می تواند مضر باشد و وضع را بدتر کند. فرمول روغن ولک و سم اتیون برای کنترل پروانه چوبخوار پسته یک فرمول غیرصحیح و غیرعلمی است بدلایل مختلف!! تجویز سم مناسب برای کنترل پروانه چوبخوار پسته بستگی به نظر کارشناس دارد و قطعا میتوان گفت مطالبی که در نوشته جات مخصوصا در کتب مبارزه با آفات (که بیشتر آنها چندین دهه قدمت دارند) دردی از کشاورز دوا نمی کند. مثلا سم لاروین به نسبت دو در هزار که در کتاب ایکس آمده یک فرمول قدیمی و منسوخ است و اصلا سم لاروین (تیودیکارپ) در بازار وجود ندارد و تولید نمی شود!! سم لاروین به دلایل مختلف از چرخه مصرف در باغات پسته حذف شده است!! سموم IGR مانند هگزافلورومون یا لوفوکس یا حتی Cascade  نیز بگیر و نگیر و شرایط مختلفی دارند و نمی شود روی آنها بصورت 100 درصد حساب باز کرد (در مورد سموم IGR حرف و حدیث بسیار است). سموم فسفره-کلره هم می تواند برای مبارزه با پروانه چوبخوار تجویز شود اما به شرطها و شروطها!! سم افوریا نیز که جدیدا تبلیغ و مصرف می شود آنهم در کنترل پروانه چوبخوار پسته نمی تواند سم خوبی باشد (به دلایل مختلف) 3-عدم تعیین زمان دقیق سم پاشی و سم پاشی های ناهماهنگ!! تعیین زمان صحیح سم پاشی بر علیه پروانه چوبخوار پسته کاری است ظریف و نیاز به نمونه گیریهای دارد و تعیین پیک پروازی آفت! زمان صحیح سم پاشی از سوی بسیاری از کشاورزان رعایت نمی شود و سم پاشی ها دورتر و یا زودتر از موعد مناسب انجام می شوند!! سم پاشی زودهنگام موجب می شود تا سم تماسی به پروانه ها در حال پرواز نداشته باشند و سم پاشی های دیرهنگام بیشتر از این جهت مناسب نیست که موعد جفت گیری و تخم ریزی آفت به اتمام رسیده است و نابود شدن حشراتی که تخم گذاری کرده اند دارای راندمان مناسبی نیست چون تخم ها می توانند دوباره تبدیل به لارو یا کرم شوند واین کرمها دوباره شروع به آلودگی سرشاخه ها بکنند!! در زمین های خرده مالکی که سم پاشی ها بسیار ناهمگون و در گاها با فواصل چندین روزه توسط مالکین مختلف انجام می شود این فرصت برای آفت ایجاد می شود که از یک باغ به باغ مجاور آفت بروز پیدا کند!! برای مبارزه اصولی با آفت چوبخوار پسته باید سم پاشی ها بصورت هماهنگ انجام شود. اگر سم پاشی بر علیه چوبخوار هماهنگ باشد می توان به کنترل مناسب آفت رسید!! استان کرمان از نظر آلودگی به آفت چوبخوار در صدر استانهای پسته خیز ایران است و در برخی از نقاط آلودگی ها شدید نیست مثلا استان یزد و حتی خراسان!! هر چند در برخی از نقاط نیز ممکن است آلودگی شدید باشد!! اخیرا منطقه ای از استان قم را بازدید کردیم که خسارت آفت تقریبا 100 درصد بود متاسفانه!! در همین استان کرمان ما باغاتی را داریم که پروانه چوبخوار بسیار خوب کنترل شده است و ما تقریبا آلودگی نداریم و این نشان میدهد که با کنترل صحیح آفت می توان دست پیدا کرد هر چند منطقه آلوده باشد!! از نظر واریته هم فندقی و کله قوچی آلوده ترین واریته ها به پروانه چوبخوار هستند و در برخی از واریته ها اصلا آفت چوبخواری وجود ندارد!! 4-کم شدن جمعیت دشمنان طبیعی پروانه چوبخوار در اثر سم پاشی با سموم نامناسب: آفت چوبخوار از سالها قبل در باغات پسته گزارش شده بود و بدلیل سم پاشی های غیراصولی و کاهش جمعیت دشمنان طبیعی آفت، جمعیت آفت طغیانی شده است. همین سم اتیونی که متاسفانه بصورت گسترده و دیمی پاشیده می شود نتنها مشکلی را حل نمی کند بلکه بشدت از جمعیت دشمنان طبیعی خواهد کاست!! استفاده از سموم کم خطر برای دشمنان طبیعی و حتی متدهایی که بتوان دوز مصرف سموم خطرناک را کم کند بلاشک می تواند بر جمعیت دشمنان طبیعی آفت اثرات سو کمتری داشته باشد. بحث تقویت دشمنان طبیعی چوبخوار بحث مهمی است که مغفول مانده است. بهر روی در پایان باید یادآور شد در زمان استفاده از سم برای مبارزه با پروانه چوبخوار پسته ممکن است آفات دیگری هم بصورت همزمان در باغ موجود باشند که تجویز سم مناسب اهمیت زیادی دارد.

/ 12 نظر / 183 بازدید
نمایش نظرات قبلی
محمددهقانی

با سلام اطلاع رسانی بسیار عالی بود سپاسگذارم

زینلی

با سلام و تشکر

مهدی

درود سال نوتون مبارک باشه مهندس بابت مطالب مفیدتون سپاسگزارم. مطلبی رو میخواستم عنوان کنم، راستش من مطالبتون رو دنبال میکنم و یک مشکلی پیش اومده اونم اینه که شما همیشه تاکید دارین که باغ باید زیر نظر کارشناس باشه، اما هرچی که کارشناس ها میگن متاسفانه با نظر شما در تناقضه. یه مثال همین سم اتیون که فرمودین سم مناسبی نیس اما کارشناسی که ما داریم میگه اسفند ماه بزنین وما هم با روغن زدیم. سوال اینجاس که منه کشاورز چطور میتونم با اطمینان به همچین کارشناسی اعتماد کنم؟ شما توی خراسان (سبزوار) همکار مورد اعتمادی سراغ دارین؟ دوم اینکه شما کارشناسی باغ های استانهای دیگه (خراسان) رو قبول میکنین؟ واقعا سخته که ما کلی هزینه میکنیم و کلی انرژی صرف میکنیم اما با یه نظر اشتباه همه ی این زحمت ها به باد فنا میره! پیشاپیش سپاسگزارم بابت راهنماییتون...

میثم

با سلام خدمت جناب مهندس با توجه به مطلبی که فرمودید یکی از نکاتی که مورد تامل می باشد مبارزه بیولوژیک با افت چوبخوار است.یکی از این روشها استفاده از پماد کرماکیل می باشد.به نظر شما استفاده از این پماد باعث جلب پروانه نر از دیگر باغ های الوده نمی شود؟ اما نکته مهم تر اینکه پس از جذب حشره به دلیل بارندگی امکان سمپاشی نداشته باشیم.با این شرایط این راه مناسب است؟؟؟!

زندیان - یزد - میبد

به نام خدا با سلام خدمت جناب مهندس سال نو باستانی 94 بر شما و تمامی کشاورزان کارشناسان مبارک باد بنده برای سومین سال است که مطالبتون رو دنبال میکنم و حتی دی و بهمن ماه 93 که دیر مطلب نوشتی ناراحت شدم . واقعیت پسته کار آنچنانی ندارم اما از کودکی با خانواده ام در کار کشاورزی و پسته کاری فعالیت داریم . جناب آقای مهندس با توجه به تجربه ای که دارم و مطالب زیادی از شما و دوستان پی گیری کردم و مطالعه هم دارم و خودم کارشناس عمران هستم ما کشاورزان هیچ تقصیری نداریم تمام چوب سادگی و صداقت مان میخوریم اون هم از کی از کارشناسان کشاورزی که بنده هیچ اعتمادی از آنها ندارم. 70 درصد از آنها دنبال تبلیغ برندشان و پول و فروش . . . 20 درصد از آنها هرچه در دانشگاه خواندند میگویند حال وحوصله تحقیق ندارند . . . 8 درصد دنبال میز و مدیریت . . . 2 درصد دنبال تحقیق و کار که به ما بد بختان فلک زده نمیرسند . نتیجه بهترین کارشناس مطالعه و پی گیری مطالب و تست از کود و سم و کار بر روی مزرعه و یاداشت برداری و به امید خدا

امیر

سم تیودیکارب یا لاروین توسط سرکتهای داخلی تولید و برای مبارزه با برخی افات خصوصا در جالیز مصرف فراوان دارد. ضمنا وارد هم میشود

زهرا.م

با سلام و سپاس . ببخشید در مورد استفاده سم مونتو وسم متاسیستوکس در کنترل پروانه چوبخوار نظرتون چیه ؟ ( به دلایلی به نظر می رسد شفیره های پروانه چوبخوار کمتر دیده شده باشد )

علی

با سلام و خسته نباشید.جناب مهندس نظر شما راجع به کنترل پروانه چوبخوار پسته چیست؟ چگونه میتوان این آفت را کنترل کرد؟ از چه سمی استفاده کنیم و بهترین زمان مبارزه چه ماهی است؟ با تشکر

سعید

سلام شما درد رو میدونید درست چوب خوار پسته روشهای درمان هم که گفتین غلط سم اتییون بازم درست پس راه درمان را نگفتین پس درمان چیه چه سمی که جواب بده نه حدسیات مرسی از زحماتتون وبلاگ خوبی دارین اما کاش درمان رو هم پیدا میکردین تا مردم از روی ناچاری این همه هزینه نکنند و نتیجه نگیرند

زهزا

با سلام . لطفا سموم موثر بر روی پروانه چوبخوار رو معرفی کنید . در مورد سک کنسالت و روغن ولک ، کاروین ، هم لطفا توضیح دهید . روشهای تعیین پیک هم لطفا اونی که عملی باشد رو بیان کنید . سمپاشی با ارزون شدن رو درست می دونین . ممنون میشم به همه سوالات کامل جواب بدین