اصلاح و تغییر پیوند در درختان پسته- بخش دوم

اصلاح و تغییر پیوند در درختان پسته- بخش دوم

نوشته: محمد جمالیزاده-کارشناس ارشد بیماری شناسی گیاهی

عضو انجمن پسته ایران

Email: mojamalizadeh@yahoo.com

هشدار: هر گونه استفاده از این مطالب باید با ذکر منبع یا اجازه رسمی نویسنده باشد

اصلاح درختان و تغییر دادن رقم آنها از طریق پیوند کردن یک ضرورت برای بسیار از مناطق پسته خیزی است که سابقه نسبتا زیاد دارند بخصوص در استان کرمان. برای اینکه یک تغییر رقم مناسب و قابل قبول انجام شود باید نکات زیر مد نظر باشد. عدم توجه به هر یک از نکات زیر نتنها موجب بهبودی درختان و اصلاح آنها نمی شود بلکه موجب می شود از همین چند کیلو پسته فندقی هم بیفتیم! 1-انتخاب پیوند مناسب: انتخاب پیوند و واریته مقاوم برای هر منطقه بسیار مهم است و باید دقت کافی در این امر صورت گیرد. این احتمال وجود دارد که حتی 2 منطقه پسته کاری با فاصله 100 کیلومتر از هم در یک منطقه پیوند اکبری مناسب تر باشد و در یک منطقه پسته احمدآقایی و .... بنظر می رسد همانطور که قبلا اشاره کردم کشاورزان بهتر است به سابقه پسته کاری منطقه رجوع کنند و پیوندهایی را انتخاب کنند که بومی منطقه باشند تا در طول زمان مانند درختان فندقی دچار مشکل نشوند! 2-انتخاب پیوند زننده ماهر: فردی که پیوند می زند بسیار بسیار مهم است. متاسفانه بسیاری از افراد فقط ادای پیوند زن را در میاورند و کمترین تخصصی در پیوند زدن ندارند. یک پیوند زن ناشی می تواند تمام زحمات شما را به باد بدهد! باید پیوند زن مهارت و سابقه کافی در مورد پیوند کردن درختان داشته باشد. پیوند زدن کاری است بسیار حساس و دقیق و ظریف و کار هر کسی نیست. بخصوص در مورد افرادی که پیوند می زنند باید این عمل با دقت و حوصله و گذاشتن وقت کافی برای هر درخت انجام گیرد و پیوند کردن درختان بصورت اورژانسی نتیجه مناسبی ندارد! 3-انتخاب شاخه ها یا ترکه هایی که بعنوان دارند جوانه در پیوند زدن مصرف می شوند بسیار مهم است. بهتر آن است بلافاصله شاخه های حاوی جوانه پس از جدا شدن از گیاه مادر سریعا به درختان پیوند شوند و فاصله زمانی چندانی میان چیدن شاخه ها یا ترکه ها از گیاه مادر با زمانی که پیوند جوانه روی گیاه هدف می خورد نباشد. بسیاری از افراد ترکه ها یا شاخه های حاوی جوانه ها را از یک استان به استان دیکر در عرض 24 ساعت یا کمتر و بیشتر منتقل می کنند که این امر مطلوبی نیست! بهتر است ترکه ها یا شاخه ها از همان باغی استحصال شود که می خواهیم درختان جدید را پیوند کنیم. افتادن فاصله زمانی موفقیت را کاهش خواهد داد. 4-انتخاب زمان مناسب برای پیوند: انتخاب زمان مناسب برای پیوند بسیار مهم است و معمولا در بیش از 90 درصد باغات پسته در ایران بهترین بازه زمانی برای پیوند از 20 اردیبهشت تا 20 خرداد است. اگر از نیمه خرداد ماه بهر دلیلی پیوند انجام شود احتمال شکست و نگرفتن پیوندها زیاد است. در مورد زمان پیوند زدن در بسیاری از نقاط پسته خیز ایران ممکن است استثناتی وجود داشته باشد مثلا در باغات پسته اردکان در استان یزد دو نوبت پیوند زنی را داریم یک نوبت در اوایل بهار و یک نوبت در اوایل تابستان. توجه به زمان مناسب پیوند زدن در درختان پسته اهمیت فوق العاده ای دارد و باید حتما در این بازه زمانی مشخص پیوند زنی انجام شود! 5-توجه به شرایط آب و هوایی: در برخی از سالها بخصوص گرمای فوق العاده در اواسط بهار موجب عدم موفقیت پیوند زنی می شود. گرمای فوق العاده هوا در امسال در استان کرمان موجب شد بسیاری از پیوندها بخشکند! بهترین سالها برای پیوند زنی سالهایی هستند که دارای تابستان ملایم هستند. ممکن است برخی از اتفاقات آب و هوایی نادر مانند بارندگی سنگین و تگرک و ...موجب عدم موفقیت در پیوند زنی شوند! 6-توجه به آبیاری: در مورد پیوند درختان بخصوص قبل از پیوند باید حتما آبیاری انجام شود تا سرشاخه ها از طراوت و شادابی لازم برای پیوند برخوردار باشند. در مورد بعد از پیوند هم آبیاری بسیار مهم ارزیابی می شود اگر چه در مورد آبیاری بعد از پیوند حرف و حدیثها زیاد است و بسیاری عقیده بر این دارند که آبیاری بلافاصله بعد از پیوند ممکن است مضر باشد اما بعد از یک بازه زمانی کوتاه بس از پیوند کردن درختان، آبیاری شانس موفقیت را بالا خواهد برد! 7-توجه به نوع پیوند: در مورد درختان پسته دو شیوه مرسوم پیوند زنی عبارتند از روش ماشوله ای (ماسوره) و دوم روش پیوند خال (قرار دادن جوانه زیر پوست). تجربه نشان  داده در مورد درختان پیر دچار سرخشکیدگی پیوند بدنی یا خال بهتر از پیوند ماسوره ای است. هر چند پیوند ماسوره هم بازخورد مثبتی در برخی از موارد داشته است اما روی هم رفته چون تعداد جوانه های چسبیده شده به بدنه درختان در پیوند خال بسیار بیشتر از پیوند ماسوره است و شانس موفقیت زیادتر است. بنظر می رسد رشد پیوندها هم در روش پیوند بدنی یا خال بهتر از پیوند ماسوره است. در مورد پیوند خال یا ماسوره همانطور که اشاره شد فرد پیوند زننده  و مهارت آن در موفقیت پیوند بسیار بسیار مهم است. در مورد درختان فندقی و کله قوچی که هنوز دچار سرخشکیدگی کامل نشده اند بهتر است هر چه زودتر درختان سربرداری شده و پیوند بدنی انجام شود چون در درختانی که دجاز سرخشکیدگی می شوند بمرور پوست سیاه و نکروزه می شود و پوست نکروزه احتمال موفقیت پیوند بدنی را کاهش خواهد داد. باز هم لازم به تذکر است که در مورد درختانی که فندقی و کله قوچی که بازدهی مناسبی دارند و دچار سرخشکیدگی نیستند بهتر است سربرداری و پیوند مجدد انجام نشود  و با همین درختان موجود مدارا کرد! 8-تاثیر پیوند روی پایه: در بسیاری از باغات پسته پایه پایه خوبی است و اکثرا پایه از پسته بادامی ریز است ولی متاسفانه پیوندهای کله قوچی و فندقی و سایر پیوندهای حساس کار را خراب کرده است. پر واضح است که پیوند و پایه در درختان پسته وابستگی کامل به هم دارند و روی هم تاثیر می پذیرند. در درختان فندقی دارای پوست سیاه وقتی که سربردای و پیوند بموقع و استاندارد انجام می شود بمرور سیاه شدگی زیر ناحیه پیوند شده سفید می شود و این نکته جالبی است و ثابت می کند که پیوند و پایه ارتباط تنگاتنگی با هم دارند 9-تغذیه درختان پیوند شده: تغذیه چه در مورد درختان جوانی که تازه پیوند می شوند و چه در مورد درختان پیری که سربرداری می شوند دارای اهمیت زیادی است و برنامه تغذیه ای مناسب در مورد درختان پیوند شده باید با نظر کارشناس تعیین شود!

/ 6 نظر / 395 بازدید
milad

سلام وتشکر از مطلب مفیدتون مهندس دمای هوا ورطوبت هوا وجهت تابش افتاب به پیوندک هم میتواند در صد گرفتن پیوند را تحت تاثیر قرار دهد

محمد

با سلام و تشکر از شما آیا کشت خربزه، ذرت و چغندرقند و ... در کنار باغ پسته، تهدیدی برای پسته به شمار می آید؟

احمد دادمند(ارزیاب خسارت بیمه خراسان رضوی)

پایه های پسته اهلی از رشد مطلوبی برخوردار بوده لیکن نسبته به قارچ های خاکزی حساسیت زیادی دارند .کاشت برخی از گیاهان همانند گوجه فرنگی و خربزه که میزبان این نوع قارچ هست برای درختان پسته مضر می باشد .در مورد پیوند : فرایند پیوند جوانه به پایه مستلزم تشکیل توده سلولی یا کالوس است . تشکیل کالوس و ماندگاری ان مستلزم وجود دمای متعادل و رطوبت نسبی است به همین جهت در هوای گرم و رطوبت خیلی کم امکان از بین رفتن توده سلولی و جوش نخوردن پیوند وجود دارد بنابراین در سالهای عادی توصیه بر این است که حداکثر تا اواسط خرداد عملیا پیوند تمام گردد.به عنوان یک قاعده کلی همیشه توصیه این است که پیوندک بر خلاف باد غالب پیوند شود یعنی جهت جدا شدنش از شاخه موافق با باد نباشد. لیکن در مورد پسته که گاهی اوقات همه شاخه های مهم مورد پیوند قرار می گیرند نمیتوان به طور کامل این موارد را اجرا کرد . ضمن اینکه پیوندک های لوله ای مقاومت خوبی نسبت به باد دارند.در امریکا روی هر شاخه سربرداری شده 2 پیوندک قرار می دهند و پس از جوش خوردن یکی از شاخه ها را به عنوان پایه اصلی قرار می دهند و به خاطر برداشت مکانیزه همیشه ارتفاع سربرداری زیاد است .

سیدحسین موسوی نسب تاج ابادی

باسلام.جناب مهندس سوالی داشتم من در باغ درختان پسته 20ساله را سربرداری کردم جهت تغییر پیوند ولی تعدادی از این درختان خشک شده است علت چیست؟ وبا اجازه جناب مهندس میخواستم خدمت دوستان مطلب رو بگم:کسانی که قصدتغییر پیوند دارند اینکار رو کم کم انجام دهند بصورت هر کرتی چند درخت یا دو درختی یکی رو برای عملیات پیوند زدن آماده کنن که باغ از مرحله اقتصادی کم نیارد . باتشکر

عباس

سلام خسته نباشید . یک سوال داشتم :چه موقع درخت پسته آماده پیوند است ؟منظورم سن درخت است . ممنون اگه جواب را برام ایمیل کنید

مجید

خوب بود تجربمون زیاد شد با تشکر